Học cách giải quyết vấn đề vấn đề

On 18/02/2014

Kỹ năng giải quyết vấn đề

Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills) là một trong những kỹ năng rất cần thiết trong học tập và làm việc bởi cuộc sống là một chuỗi những vấn đề đòi hỏi chúng ta phải giải quyết mà không vấn đề nào giống vấn đề nào và cũng không có một công thức chung nào để giải quyết mọi vấn đề. Điều quan trọng là chúng ta phải tự trang bị cho mình những hành trang cần thiết để khi vấn đề nảy sinh thì chúng ta có thể vận dụng những kỹ năng sẵn có để giải quyết vấn đề đó một cách hiệu quả nhất.

Học cách giải quyết vấn đề

Kỹ năng sống: Rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề

Trong công việc hằng ngày, khi có một vấn đề nào đó xảy ra, chắc hẳn bạn thường phân vân không biết giải quyết theo hướng nào. Cũng có khi bạn thấy mệt mỏi và bị stress vì cứ phải gặp những vấn đề lặp đi lặp lại, từ những vụ việc đơn giản đến phức tạp. Nếu bạn đã và đang trong hoàn cảnh vừa nêu, thì đã đến lúc bạn phải nhìn lại mình và hãy trang bị cho mình kỹ năng giải quyết vấn đề cần thiết. Bài viết KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ này sẽ giúp bạn giải được bài toán đó bằng việc cung cấp những thông tin hữu ích nhất để bạn có thể trau dồi thêm khả năng giải quyết vấn đề của mình. Thông thường để giải quyết một vấn đề, về cơ bản có các bước sau:

//
//

1. Nhìn nhận và phân tích:

Trước khi bạn cố tìm hướng giải quyết vấn đề, bạn nên xem xét kỹ đó có thật sự là vấn đề đúng nghĩa hay không, bằng cách tự hỏi: chuyện gì sẽ xảy ra nếu…?; hoặc: giả sử như việc này không thực hiện được thì…? Bạn không nên lãng phí thời gian và sức lực vào giải quyết nếu nó có khả năng tự biến mất hoặc không quan trọng.

2. Xác định chủ sở hữu của vấn đề:

Không phải tất cả các vấn đề có ảnh hưởng đến bạn đều do chính bạn giải quyết. Nếu bạn không có quyền hạn hay năng lực để giải quyết nó, cách tốt nhất là chuyển vấn đề đó sang cho người nào có thể giải quyết. Có một câu nói nửa đùa nửa thật nhưng cũng đáng để bạn lưu ý: “Nhiệt tình cộng với thiếu hiểu biết đôi khi thành phá hoại”.

3. Hiểu vấn đề:

Chưa hiểu rõ nguồn gốc của vấn đề sẽ dễ dẫn đến cách giải quyết sai lệch, hoặc vấn đề cứ lặp đi lặp lại. Nếu nói theo ngôn ngữ của y khoa, việc “bắt không đúng bệnh” thì chỉ trị triệu chứng, chứ không trị được bệnh, đôi khi “tiền mất, tật mang”. Bạn nên dành thời gian để lấy những thông tin cần thiết liên quan vấn đề cần giải quyết, theo gợi ý sau: Mô tả ngắn gọn vấn đề; nó đã gây ra ảnh hưởng gì?; Vấn đề xảy ra ở đâu?; Lần đầu tiên nó được phát hiện ra là khi nào?; Có gì đặc biệt hay khác biệt trong vấn đề này không?

Ở đây ta cần tìm hiểu vấn đề bằng cách đặt ra những câu hỏi.

- Tính chất của vấn đề (khẩn cấp, quan trọng)?
- Yêu cầu chỉ thị của cấp trên là gì?
- Nguồn lực để giải quyết vấn đề?
- Vấn đề này có thuộc quyền giải quyết của mình hay không?
- Bản chất của vấn đề là gì?
- Những đòi hỏi của vấn đề?
- Mức độ khó – dễ của vấn đề?

4. Chọn giải pháp:

Sau khi đã tìm hiểu được cội rễ của vấn đề, nhà quản lý sẽ đưa ra được rất nhiều giải pháp để lựa chọn. Yếu tố sáng tạo sẽ giúp nhà quản lý tìm được giải pháp đôi khi hơn cả mong đợi. Cần lưu ý là một giải pháp tối ưu phải đáp ứng được ba yếu tố: có tác dụng khắc phục giải quyết vấn đề dài lâu, có tính khả thi, và có tính hiệu quả.

5. Thực thi giải pháp:

Khi bạn tin rằng mình đã hiểu được vấn đề và biết cách giải quyết nó, bạn có thể bắt tay vào hành động. Để đảm bảo các giải pháp được thực thi hiệu quả, nhà quản lý cần phải xác định ai là người có liên quan, ai là người chịu trách nhiệm chính trong việc thực thi giải pháp, thời gian để thực hiện là bao lâu, những nguồn lực sẵn có khác.v.v…

6. Đánh giá:

Sau khi đã đưa vào thực hiện một giải pháp, bạn cần kiểm tra xem cách giải quyết đó có tốt không và có đưa tới những ảnh hưởng không mong đợi nào không. Những bài học rút ra được ở khâu đánh giá này sẽ giúp bạn giảm được rất nhiều “calori chất xám” và nguồn lực ở những vấn đề khác lần sau.

Có thể bạn sẽ cảm thấy hơi rườm rà nếu làm theo các bước trên. Vạn sự khởi đầu nan. Lần đầu tiên áp dụng một kỹ năng mới bao giờ cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn và quyết tâm của bạn. Nếu bạn thường xuyên rèn luyện, thì dần dần kỹ năng giải quyết vấn đề sẽ trở thành phản xạ vô điều kiện.

Sau khi đã đưa vào thực hiện một giải pháp, bạn cần kiểm tra xem cách giải quyết đó có tốt không và có đưa tới những ảnh hưởng không mong đợi nào không. Những bài học rút ra được ở khâu đánh giá này sẽ giúp bạn giảm được rất nhiều “calori chất xám” và nguồn lực ở những vấn đề khác lần sau.

Các bước trên đây được xây dựng trên một nguyên tắc mà người ta tạm gọi là KOALA.

K: Thông tin (Knowledge)
O: Mục tiêu (Objectives)
A: Phương án ( Alternatives):
L: Đánh giá và lựa chọn (Look ahead)
A: Hành động (Action)

Chúc các bạn có những quyết định sáng suốt khi giải quyết bất kỳ một vấn đề nào trong cuộc sống từ đơn giản đến phức tạp với những bí quyết, bài học và kinh nghiệm tiếp thu được qua chuyên đề của chuyên trang kỹ năng cần thiết trong cuộc sống chúng tôi.

Lớp học giải quyết vấn đề là một thay đổi thú vị so với  lớp học thông thường

Với lớp học này, giáo viên sẽ đưa ra một vấn đề chứ không phải là bài giảng, tiểu luận hay bài tập về nhà. Do không bao hàm nội dung nên việc học tập của bạn trở nên năng động hơn. Vì khi đó bạn phải tiến hành khám phá và làm việc để giải quyết vấn đề được nêu.

Trong lớp học giải quyết vấn đề, giáo viên sẽ đóng vai trò là người cố vấn chứ không phải là người giúp bạn giải quyết các vấn đề.

Lớp học giải quyết vấn đề sẽ tạo ra cho bạn cơ hội

  • Kiểm tra và vận dụng những gì bạn biết
  • Khám phá những gì bạn cần biết
  • Phát triển các kỹ năng để làm việc theo nhóm tốt hơn
  • Cải thiện kỹ năng giao tiếp
  • Đưa ra quan điểm và bảo vệ quan điểm bằng các bằng chứng và lý lẽ thuyết phục
  • Trở nên linh hoạt hơn trong việc xử lý thông tin và các tình huống giao tiếp
  • Thực hành các kỹ năng bạn cần sau này

//
//

Tóm tắt về khóa học giải quyết vấn đề:

Đây là mô hình đã được rút gọn, các mô hình chi tiết hơn được đề cập ở dưới.

Các bước có thể được lặp lại và quay vòng:

Các bước từ 2 đến 5 có thể lặp lại và xem lại khi có thông tin mới bổ sung và khi phải xác định lại vấn đề. Bước 6 có thể xuất hiện hơn một lần, đặc biệt là khi giáo viên nhấn mạnh vào việc bạn vượt quá xa so với “bản phác thảo đầu tiên

1. Khám phá vấn đề

Giáo viên sẽ đưa ra một vấn đề “hóc búa”
Thảo luận vấn đề và liệt kê ra các đặc điểm khó khăn.
Bạn có thể cảm thấy kiến thức của mình không đủ để giải quyết nhưng đấy thực sự là một thử thách.
Bạn sẽ phải thu thập thông tin, học các khái niệm mới, các quy tắc và các kỹ năng để giải quyết vấn đề.

2. Liệt kê xem “ Chúng ta biết gì”

Bạn biết gì để giải quyết vấn đề?
Điều này bao gồm cả những thứ bạn thực sự biết và thế mạnh và khả năng của các thành viên trong nhóm
Cân nhắc hoặc ghi chú các thế mạnh đó, bất kể chúng có kỳ lạ tới đâu bởi đó có thể là tạo cơ hội cũng nên.

3. Phát triển và viết ra cách hiểu vấn đề bằng cách hiểu của mình

Bày tỏ vấn đề có thể bằng phân tích của bạn hoặc nhóm xem bạn biết gì và sẽ cần những gì để giải quyết nó. Bạn sẽ cần:

  •     Một bản trình bày vấn đề
  •    Sự thống nhất của cả nhóm về vấn đề
  •   Phản hồi về diễn giải vấn đề của người hướng dẫn (Có thể lựa chọn, nhưng đây thực sự là một ý kiến hay)

Lưu ý:

Diễn giản vấn đề cần phải thường xuyên được xem lại và chỉnh đốn khi phát hiện được thông tin mới hoặc các thông tin cũ bị loại bỏ.

4. Liệt kê các giải pháp có thể

Liệt kê chúng ra và sắp xếp theo mức độ mạnh nhất đến yếu nhất
Chọn phương án tốt nhất hoặc có khả năng thành công cao nhất

5. Liệt kê các hành động cùng thời gian thực hiện

  • Chúng ta cần biết những gì và làm gì để giải quyết vấn đề?
  • Làm thế nào để phân loại được các khả năng?
  • Làm thế nào để những vấn đề này liên quan đến danh sách các giải pháp? Bạn có đồng ý không?

6. Liệt kê ra xem “Chúng ta cần biết gì?”

Tìm hiểu về thông tin và các dữ liệu sẽ hỗ trợ quá trình đi tìm lời giải của bạn. Bạn sẽ cần đến thông tin để lấp vào lỗ hổng kiến thức

  • Hãy thảo luận về các nguồn có thể: từ các chuyên gia, sách, các trang web…
  • Thiết kế và lên lịch việc tìm kiếm, đặc biệt là thời gian cần hoàn thành.

Nếu các nghiên cứu của bạn hỗ trợ việc tìm giải pháp và nếu tất cả đều thống nhất, đi đến bước 7, nếu không quay trở lại bước 4.

7. Viết ra giải pháp cùng với các bằng chứng hỗ trợ và xác nhận chúng

Bạn cần trình bày các tìm kiếm của mình và/ hoặc đưa ra góp ý với cả nhóm hoặc các bạn cùng lớp.

Công bố này nên bao gồm cả việc diễn giải vấn đề, các câu hỏi, thông tin thu thập được, bản phân tích thông tin và phần hỗ trợ các giải pháp và các lời khuyên dựa trên bản phân tích dữ liệu: nói tóm lại tiến trình và kết quả

Trình bày và bảo vệ luận điểm:

Mục tiêu không chỉ là để trình bày các luận điểm của bạn mà còn cơ sở của chúng. Hãy chuẩn bị để

  • Chỉ ra một cách rõ ràng vấn đề và kết luận
  • Tổng kết tiến trình bạn đã đi qua,
  • Các lựa chọn được cân nhắc và những khó khăn vấp phải
  • Thuyết phục mà không ép buộc.
  • Hãy kéo người khác về phía mình hoặc khiến người khác phải đắn đo mà không có các bằng  chứng hỗ trợ quan điểm và lý do
  • Giúp đỡ người khác học tập, như bạn đã học vậy
  • Nếu đã gặp thử thách và bạn có câu trả lời, hãy trình bày nó thật rõ ràng và nếu không có câu trả lời, hãy thừa nhận điều đó và nói đến điều đó để được giải đáp

Chia sẻ những gì khám phá được với giáo viên và các bạn là một cơ hội để minh chứng cho những gì bạn đã học. Nếu bạn biết rõ về một vấn đề gì thì điều này hết sức rõ ràng. Nếu có một thử thách mà bạn không vượt qua được, hãy chấp nhận nó như một cơ hội để khám phá. Tuy nhiên, hãy tự hào với nố lực đã bỏ ra. Xem thêm phần Hướng dẫn thuyết trình.

Hướng dẫn thuyết trình..

8. Xem lại phần thể hiện

Bài tập này dùng cho cả thực hành nhóm và cả cá nhân riêng lẻ.
Hãy tự hào với những gì đã làm tốt, học hỏi từ những gì làm chưa tốt. Thomas Edison đã rất tự hào với những thí nghiệm thất bại của mình như hành trình đi đến thành công

9. Chúc mừng công việc của bạn!

Các kỹ năng giải quyết vấn đề:

Để thành công, bạn cần có kỹ năng giải quyết vấn đề và cách nghĩ nhiều chiều.
Xem thêm hướng dẫn ở mục Ra quyết định/Giải quyết vấn đề và Nghĩ nhiều chiều, và/hoặc tìm thêm sự giúp đỡ từ phía thầy cô để bạn xây dựng và rèn luyện các kỹ năng cần thiết này.

Kỹ năng giải quyết vấn đề

Vai trò của tranh luận:

Trong suốt nhiều công đoạn khi làm việc, bạn và nhóm làm việc của bạn tự nhiên sẽ cần phải có những lúc bàn bạc và thống nhất xem bước tiếp theo là gì. Từng người có thể trình bày ý kiến của mình nhưng mấu chốt là ở công việc, lý lẽ chứ không phải là chỉ trích cá nhân, hay để cảm xúc lấn át. Nếu nhóm của bạn gặp khó khăn trong khâu này, tìm thầy cô để làm “trọng tài” và các bạn cũng có thể xem thêm ở mục Giải quyết tranh cãi một cách tích cực

Một số tài liệu về tranh luận, cách tố chức, bằng chứng cũng như kỹ năng học từ các vấn đề cụ thể, bạn có thể đọc “Cách học từ giải quyết vấn đề cụ thể” của Tiến sĩ. Larry D. Spence (Giám đốc viện nghiên cứu bậc học đại học, Pennsylvania State University).

//
//